Św. Wawrzyniec
Św. Wawrzyniec pochodził z Hiszpanii. Był jednym z siedmiu diakonów papieża Sykstusa II w czasie prześladowań chrześcijan przez cesarza Waleriana. Jego zadaniem było administrowanie majątkiem Kościoła w Rzymie oraz opiekowanie się bezcennymi księgami i ubogimi.
Wawrzyniec miał zostać wyłączony z grupy diakonów skazanej na śmierć razem z papieżem. Poprosił bowiem o czas na zgromadzenie skarbów, których prefekt Rzymu od niego zażądał. Zgromadził wszystką biedotę wspieraną przez gminę chrześcijańską i powiedział: „Oto są skarby Kościoła”.
Rozgniewany cesarz rozkazał poddać go torturze przypiekania ogniem na rozżarzonym ruszcie. Rozkaz bezlitośnie wykonano. Męczennik, wzmocniony łaską Bożą, zniósł mężnie cierpienia. Do ostatniego tchnienia święty diakon modlił się o nawrócenie Rzymu, o to, by nauka Chrystusa mogła stąd rozszerzyć się na cały świat.
Kilku pogańskich senatorów, którzy byli świadkami egzekucji, przyjęło wiarę chrześcijańską. Było to 10 sierpnia 258 roku. Dlatego 10 sierpnia jest świętem poświęconym męczeńskiej śmierci Wawrzyńca.
Ciało Męczennika pogrzebał św. Justyn, kapłan w posesji św. Cyriaki. Co roku wierni tłumnie gromadzili się wokół jego grobu. Niezwykłe okoliczności męczeńskiej śmierci Wawrzyńca rozbudziły w Kościele rzymskim niezwykły jego kult. Imię jego włączono do kanonu Mszy świętej i do Litanii do Wszystkich Świętych.
Cesarz Konstantyn Wielki nad jego grobem w roku 330 wystawił bazylikę. Jeden z najdawniejszych formularzy liturgicznych, zwany Sakramentarzem Leoniańskim, posiada kilkanaście różnych tekstów na uroczystość św. Wawrzyńca. Z Rzymu kult męczennika przeniósł się na cały Kościół.
Niemcy przypisywali mu swoje zwycięstwo nad Madziarami w X w. Król hiszpański Filip II ku czci św. Wawrzyńca wystawił w pobliżu Madrytu, na stokach gór Sierra de Guadarrama, monumentalny zespół architektoniczny Escurial, obejmujący pałac królewski, klasztor augustianów i kościół – jako wotum za zwycięstwo odniesione nad Francuzami w bitwie pod Saint-Quentin 10 sierpnia 1557 r.
Był w starożytności i średniowieczu jednym z najbardziej popularnych świętych. Doznawał czci jako szczególny patron ubogich, piekarzy, kucharzy, pszczelarzy, szklarzy, rymarzy, piwowarów, oberżystów, praczek, prasowaczek, strażaków i bibliotekarzy. Uznano go za opiekuna gorączkujących i poparzonych, a także bibliotek i winnic. Uważano, że chroni od pożarów i pomaga w chorobach reumatycznych i przy bólach kości.
„Spadające gwiazdy” widoczne od około połowy lipca każdego roku, ze szczytem aktywności pomiędzy 9–14 sierpnia, czyli rój meteorów o nazwie Perseidy, nazwano „Łzami świętego Wawrzyńca”.
Postać św. Wawrzyńca otoczono wieloma legendami. Według jednej z nich co piątek schodzi do czyśćca, aby wybawić stamtąd choć jedną duszę.
Święty Wawrzyniec w ikonografii przedstawiany jest w stroju diakona, z rusztem, księgą, krzyżem i sakiewką. Wawrzyniec to polska forma łacińskiego imienia Laurencjusz, pochodzi od słowa „wawrzyn” (łac. laurus). Od imienia Laurencjusz powstały formy: Laurenty, Laurencja, Laurentyna – dawniej bardzo popularne.
Św. Wawrzyniec został otoczony kultem również w Polsce. Ku jego czci wystawiono ponad 100 kościołów, powstały liczne sanktuaria, np. w Dolistowie, pod Dolskiem, w Rozpocinie, na Śnieżce. Postać św. Wawrzyńca figuruje w herbie miasta Sępólno Krajeńskie. Od jego imienia pochodzą nazwy 32 miejscowości. Św. Wawrzyniec jest patronem niektórych miast, np. Wodzisławia Śląskiego, a także przewodników sudeckich oraz ratowników GOPR.
Dawniej w dzień św. Wawrzyńca rozniecano nowy ogień przez silne pocieranie drewna osiki lub olchy. Jeśli padła iskra, wymawiano słowa modlitwy:
W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Amen.
Święty Wawrzyńcze, przebłogosławiony,
Tobie oddaję ogień ten sławiony,
pod najświętszą Twoją opiekę.
Tyś jest od ognia szczególna zasłona,
Ciebie świat wielbi i ma za patrona.
Zagaszaj pożary, kto Cię z dobrej wiary zawoła.
Do dzisiaj przetrwał wśród mieszkańców Beskidów zwyczaj zapalania na stokach gór Rajczy i Rycerki ogromnych ognisk zwanych „Hudami Wawrzyńcowymi”. Kończy się nimi jedno z największych świąt górali Beskidu Żywieckiego, organizowane ku czci św. Wawrzyńca – „Wawrzyńcowe Jarmarki”.
Dziś jeszcze w Małopolsce w tym dniu święci się miód, odmawiając modlitwę: „Przez przyczynę Wawrzyńca męczennika, chroń Boże pszczółki od szkodnika”. Potem tym miodem się obdziela.
Powstało wiele przysłów związanych z dorocznym świętem św. Wawrzyńca. Oto niektóre z nich:
- Gdy na Wawrzyńca orzechy obrodzą, to w zimie mrozy dogodzą.
- Gdy na Wawrzyńca słota trzyma, do Gromnic lekka zima.
- Wawrzyniec pokazuje, jaka jesień następuje.
Wyrazem wielkiej przed wiekami popularności św. Wawrzyńca w świecie było nadawanie jego imienia miastom, rzekom, zatokom itp. Najbardziej znane z nich to: Rzeka Św. Wawrzyńca w Ameryce Północnej, Zatoka Św. Wawrzyńca u wybrzeży Kanady oraz miasta San Lorenzo w Paragwaju i Saint-Laurent we Francji.
Hymn z nieszporów o św. Wawrzyńcu:
Ogniem palony, lecz mężnego ducha,
Zwalczył odważnie lęk przed płomieniami,
Pragnął on bowiem z całej głębi serca
Wiecznego życia.
Wszedł więc do nieba uwieńczony chwałą,
świętych aniołów otoczony chórem,
Aby do Boga wznosić swe modlitwy
Za grzesznikami.
Z wielką pokorą prośmy męczennika,
Aby nam wszystkim przyniósł wyzwolenie
Z żaru pokusy i brzemienia winy,
A wiarę wzmocnił.
Opracowała i zapisała Halina Gajdzik.
Żródło:www.pl.wikipedia.org
